OCD bij paarden

De botten die de gewrichten vormen zijn bekleed met een laag kraakbeen. Binnen het gewrichtskapsel is het kraakbeen omgeven door gewrichtssmeer. Dit maakt beweging van botten ten opzichte van elkaar mogelijk.

De lengtegroei van botten is mogelijk doordat er telkens nieuw kraakbeen wordt aangemaakt dat wordt omgevormd tot bot, het verbeningsproces. Zowel bot als kraakbeen bestaat uit levende cellen. Bot wordt gevoed door bloedvaten. Kraakbeen wordt gevoed vanuit gewrichtsvloeistof. Deze voedingsstoffen dringen door het kraakbeen heen.

OCD oftewel OsteoChondrosis Dissecans betekent letterlijk, een verstoring van het verbeningsproces van kraakbeen naar bot waarbij stukken bot of kraakbeen loskomen. Het paard kan ook alleen OsteoChondrosis, OC, ontwikkelen, hierbij zal alleen het verbeningsproces worden verstoord. Geschat wordt dat een kwart van de warmbloed paarden OCD heeft ontwikkeld. Dit hoeft echter niet altijd klinische problemen te geven. Het paard kan OCD ontwikkelen tijdens het eerste levenjaar, omdat hierna vrijwel geen röntgenologische veranderingen meer plaats zullen vinden in de botten.

Symptomen

Het is een aandoening die voornamelijk bij jonge paarden zichtbaar wordt met name in de knie en de sprong, maar ook in andere gewrichten komt het voor. Pijnlijkheid en overvulling van het gewricht zijn de eerste aanwijzingen voor problemen. Hierna zal het paard stijf gaan lopen en het gewricht proberen te ontzien, waarna het kreupel zal gaan lopen.

Door middel van röntgenfoto’s is OCD definitief vast te stellen. Foto’s voor het eerste levensjaar in niet zinvol omdat de OCD zichzelf dan nog kan herstellen. Tevens is kraakbeen niet zichtbaar op een röntgenfoto. De aandoening kan zich echter ook zonder klinische symptomen voordoen. Hier is dan alleen achter te komen door het maken van een serie röntgenfoto’s.

 

 

 

 

 

 

Fragment op een röntgenfoto

Bron: Bosdreef

Het is niet zo dat je alle vormen van OC met röntgenfoto’s kunt vinden. Sommige vormen zijn zo oppervlakkig dat er in het onderliggende bot geen veranderingen optreden. Deze vind je alleen met behulp van artroscopie (kijkoperatie), waarbij je het kraakbeenoppervlak bekijkt.

Oorzaken

Wanneer er een verstoring optreedt van de omvorming van kraakbeen naar bot wordt op een bepaalde plaats de laag kraakbeen steeds dikker. Door deze verdikking is de voeding vanuit het gewrichtssmeer niet meer goed mogelijk. De ‘aanvoerroute’ is te lang. Hierdoor neemt de kwaliteit van het kraakbeen in deze te dikke lagen af. Hierdoor kan er minder goed kraakbeen ontstaan met scheurtjes als gevolg en zullen er stukjes van de bovenste laag afsterven. Door deze scheuren kunnen er stukken kraakbeen los gaan laten (= OCD). Het afgestorven kraakbeen zal mineraliseren en zichtbaar worden op röntgenfoto’s als losse zwevende botstukjes. Wanneer deze los zwevende fragmenten in het gewricht gaan zwerven, kunnen deze een ontsteking veroorzaken of andere structuren beschadigen. Dit zorgt ervoor dat het paard een zwelling en mogelijk kreupelheid zal vertonen. Sommige fragmenten kunnen vast gaan zitten aan het kapsel en geven dan weinig problemen.

OCD kan ontstaan door een aantal factoren. Voor een deel is het ontstaan van OCD erfelijke, in bepaalde foklijnen en stamboeken komt het meer voor dan in andere. Grotere paarden zullen sneller OCD ontwikkelen door een te snelle groei, het is vrijwel nooit te zien bij sobere, kleinere rassen. Het kan ook in gang gezet worden door een standafwijking of een letsel. Naast de erfelijke oorzaak zijn voeding en beweging de belangrijkste oorzaken. Doordat er steeds grotere paarden worden gefokt, hebben deze tijdens de groei dus ook meer mineralen nodig. De mineralenverhouding in de moedermelk is onveranderd gebleven, dus zal dit op een andere manier aangevuld moeten worden. Onvoldoende beweging van jonge paarden in de opfok is tevens een belangrijk punt in de ontwikkeling van OCD.

Gevolg

De gevolgen van OCD verschillen per paard. Het ene paard zal hierdoor geen beschadiging oplopen terwijl het bij het andere paard in het ergste geval tot artrose leidt. De OCD kan in gevallen tevens het kraakbeen beschadigen en gewrichtsontsteking veroorzaken, wat in enkele gevallen kan ontwikkelen tot een chronische vorm. Een beschadiging van het kraakbeen zal door de trage ontwikkeling nooit meer helemaal herstellen. Daarnaast is de plek waar het fragment vandaan komt ruw in plaats van glad, hieruit komen stoffen vrij die de productie van teveel en te dun gewrichtssmeer veroorzaken.

Daar waar het kraakbeen verdwenen is kan nu gewrichtssmeer in het onderliggende bot dringen met botoplossing tot gevolg, hetgeen we op de röntgenfoto kunnen zien als cysten in het bot. De gevolgen zijn afhankelijk van de plaats (sprong is meestal gunstiger dan knie), de omvang van de beschadiging en de tijd die zit tussen het ontstaan van de OCD en de behandeling (in verband met de schade door de losse fragmenten en de irritatie van het gewrichtskapsel, die moeilijker terug te draaien is naarmate het langer bestaat).

Deskundigen het er steeds meer over eens zijn dat sommige vormen van OC/OCD geen problemen kunnen of zullen geven, zodat die ook niet behandeld hoeven worden en/of dat die, in geval van keuringen van paarden, goedgekeurd kunnen worden en dus ook verzekerd kunnen worden.

Ook de belasting die een dier al heeft ondergaan is van belang. Als we bij een 3 jarig paard en bij een 9 jarig paard waar intensief mee gewerkt wordt, op röntgenfoto’s identieke vormen van OC/OCD tegenkomen, is de laatste meestal wel goed te keuren en te verzekeren en de eerste niet. De laatste heeft al bewezen bestand te zijn tegen belasting.

Neem contact op via onderstaande link en vraag een paardenverzekering op maat aan!

 

Behandeling

De behandeling van paarden met OCD kan bestaan uit:

  1. Rust en eventueel inspuiten met hyaluronzuur of ontstekingsremmers
  2. Operatie van het gewricht met als doel het verwijderen van losse fragmenten en het afvlakken van kraakbeenbeschadigingen.

Niet in alle gevallen is operatie mogelijk omdat je soms niet bij de aangetaste plek of bij de losse fragmenten kunt komen. Dit is ook bepalend voor de kans op genezing. Bij waardevolle veulens kan het verstandig zijn op jonge leeftijd (bijvoorbeeld 1 jaar) de sprongen en de knieën te laten fotograferen om OCD vroegtijdig te ontdekken, voordat er veel geld in de ontwikkeling wordt gestoken.

 

 

 

 

 

Verwijderde fragmenten

Bron: Gezondheidvanmijnpaaard.nl

(Een volledige röntgenkeuring heeft pas zin vanaf 3 jaar omdat dan pas de botstructuur, van bijvoorbeeld de hoefkatrol, zich definitief heeft ontwikkeld).

Preventie

Om het risico op OCD te verkleinen is het van belang niet met de foklijnen en hengsten te fokken die de kans hierop vergroten. Sinds kort heeft het KWPN stamboek een OCD index voor de hengsten ontwikkeld, waar het erfelijkheidsrisico vanaf geleid kan worden. Hiernaast is het van belang tijdens de dracht de merrie voldoende mineralen te geven, met name koper in de laatste maanden van de dracht.

Bij het opgroeiende paard dient de groei niet te worden gestimuleerd door het voeren van koolhydraatrijk voedsel.Het is tijdens de opfok tevens van belang dat het paard veel kan bewegen door middel van weidegang. Wanneer de training van het jonge paard begint is het verstandig dit vakkundig op te bouwen naar de leeftijd van het paard.

Wanneer het paard toch OCD heeft is het verstandig er zo vroeg mogelijk bij te zijn om erger te voorkomen.

Bronnen:

Bosdreef

Dier-en-natuur.infonu.nl

Gezondheidvanmijnpaard.nl

Pavo

Bezoekadres:

Finagri
Vlietskant 37
4141CK Leerdam

Postadres:

Finagri
Postbus 332
4140 AH Leerdam

Telefoonnummer:

030 - 691 22 18