Gebitsproblemen bij paarden

Een paard is van nature een planteneter. Het gebit van het paard is er dan ook op ingesteld om constant op stevig ruwvoer te kauwen. Dit zorgt voor een gelijkmatige afslijting van de kiezen. Hedendaags staan veel paarden op stal en worden op bepaalde tijden een veel zachter product gevoerd. Hierdoor ontstaat een ongelijke afslijting van het gebit en kan het gebit mogelijk veranderen. Deze veranderingen veroorzaken pijn, een afwijkend eetgedrag en mogelijk maag- en darmproblemen.

Symptomen

Een paard met gebitsproblemen heeft niet altijd waarneembare symptomen. Er treden meestal symptomen op wanneer het probleem er al langer zit. Er zijn een groot aantal symptomen dat kan wijzen op problemen met het gebit van een paard:

  • Er zitten onverteerde voedselresten in de mest
  • Het paard eet eerst het ruwvoer en daarna de brokken/granen
  • Het paard kauwt maar met één zijde van het gebit en/of houdt het hoofd scheef
  • Het paard maakt voedselproppen en morst voedsel uit de mond tijdens het eten
  • De eetlust van het paard is sterk verminderd of het paard wil zelfs niet meer eten
  • Het paard zal gewicht verliezen
  • Het paard heeft een slechte adem
  • Er zijn verwondingen in de mond waar te nemen
  • Neus- en ooguitvloeiing
  • Zwellingen aan de buitenzijde van de mond

Het is tevens mogelijk dat gebitsproblemen zich uiten tijdens het rijden. Het paard zal het bit niet graag aan willen nemen, moeilijk nageven, ontwijken of aan een zijde vast pakken. Het paard zal zijn tong over het bit gooien of uit zijn mond. Door de gebitsproblemen is het vaak lastig rijden en kan het paard met zijn hoofd gaan slaan en/of verkeerde stelling aannemen. Het gaat steeds vaker met een rechterbuiging en –stelling door de linkerbocht (of andersom natuurlijk). In sommige gevallen zal het paard de pijn duidelijk maken door te staken, steigeren of bokken. Uiteindelijk kunnen zelf kreupelheden ontstaan in kogel, schouder of knie ten gevolge van de gebitsproblemen.

Oorzaken

Te weinig ruwvoer om de tanden en kiezen van paarden evenwichtig te laten afslijten. Het kan zijn dat het huidige dieet met veel krachtvoer weinig afslijtmogelijkheden biedt. Ook zou een hoge hoofdhouding tijdens het kauwen slecht zijn voor het gebit van een paard. Paarden kauwen in de natuur altijd met het hoofd omlaag.

Een aantal van de meest voorkomende afwijkingen die de symptomen veroorzaken staan hieronder omschreven:

Doppen op de kiezen: Dit zijn melkkiezen die er normaal gesproken uit vallen tijdens het wisselen. Soms blijven deze zitten en veroorzaken een verhoging in de rij met kiezen. Onder de doppen kan ook voedsel komen te zitten.

Emaillepunten op kiezen: Dit zijn scherpe punten die meestal ontstaan aan de rand van de kiezen ten gevolge van een ongelijkmatige afslijting door onvoldoende kauwen in samenwerking met de bredere bovenkaak.

Haken: Deze haken ontstaan veelal op de laatste kiezen van het gebit. Een paard met een over- of onderbeet zal over het algemeen sneller haken ontwikkelen.

Wolfskiezen: Dit zijn kiezen die meestal bij hengsten en ruinen voorkomen en in de bovenkaak voor de eerste grote kies zitten. Het zijn kleine kiesjes zonder functie. De zenuwen liggen echter aan de oppervlak van de kies waardoor de kies erg gevoelig is en snel geïrriteerd.

 

 

 

 

 

 

 

 

Een wolfskies

Bron: DAP Marum

Diastema: Is een kleine ruimte tussen twee kiezen waar zich voer zal ophopen, wat een tandvlees ontsteking en stank veroorzaakt.

Gebroken tanden of kiezen: Kan een ontsteking en veel pijn veroorzaken.

Fistels: Zijn kleine kanaaltjes waar pus uitkomt en wordt meestal door ontstoken wortelkanalen veroorzaakt.

Aangeboren mondaandoening: Zoals een over- of onderbeet of een gedraaide neus of kaak. Door deze aandoeningen zullen de tanden en kiezen niet aansluiten.

Gevolg

Indien er voedsel ergens onder of tussen blijft zitten, zal dit een ontsteking van het tandvlees veroorzaken. Eigenlijk zullen paarden met gebitsproblemen vrijwel altijd wel pijn of ongemak ervaren. Het paard zal daarom veel moeite hebben met eten of een bit in zijn mond. Door de slechte maling van het voer zal dat daardoor niet goed verteerd worden. Dit resulteert in koliek of andere problemen binnen het maag- en/of darmstelsel.

Een paard met gebitsproblemen zal aangepaste voeding behoeven om op conditie te blijven. Zacht of gehakseld voer zoals slobber zal hier geschikt voor zijn.

Behandeling

Als behandeling moet een goede dierenarts of paardentandarts het gebit nauwkeurig inspecteren. Ten eerste zal het paard vanaf de buitenkant worden bekeken om wondjes waar te nemen, het kaakgewricht te controleren en het contact van de kiezen te beoordelen. Hierna wordt een mondsper opgezet zodat er rustig kan worden gekeken en gevoeld zonder dat het paard de mond gelijk weer sluit. Door middel van een lampje wordt het gebit gecontroleerd.

Scheve tanden en scherpe haken of punten zullen worden bijgevijld. Dit vijlen doet het paard geen pijn, omdat de zenuwen alleen in de wortel zitten en dus niet doorlopen in de tanden. Doppen of wolfskiezen zullen worden verwijderd. Bij een diastema wordt de ruimte tussen de twee kiezen uitgeboord. In deze grotere ruimte zal een voedsel meer blijven zitten. Een paard met fistels zal eerst een antibiotica worden toegediend. Indien dit niet helpt zal moeten worden onderzocht welke kies de pijn veroorzaakt om deze vervolgens te verwijderen.

 

 

 

 

 

 

Een uitgeboord diastema

Bron: DAP Marum

Een afwijking zal met een behandelschema aangepast voor het paard behandeld worden. Echter zal het gebit nooit optimaal worden en zal het altijd veel onderhoud behouden. Daarnaast zijn de voeradviezen (van de grond eten, meer ruwvoer en granenmengsel i.p.v. krachtvoer) zeker aan te raden.

Preventie

Veruit de meeste gebitsproblemen zijn te voorkomen door een jaarlijkse controle. Kleine problemen kunnen hierbij tijdig worden verholpen zonder het paard al te veel ongemak te hebben bezorgd. Zorg er verder zelf voor dat het paard gedurende de dag genoeg te kauwen heeft bijvoorbeeld op grof hooi.

Bronnen:

DAP Marum

Dierenkliniek Ridderkerk

Paardentandheelkunde.nl

Voervergelijk.nl

Bezoekadres:

Finagri
Vlietskant 37
4141CK Leerdam

Postadres:

Finagri
Postbus 332
4140 AH Leerdam

Telefoonnummer:

030 - 691 22 18