Complicaties geboorte veulen

De geboorte van een veulen gaat in de meeste gevallen goed. Ten tijde van het eind van de dracht zal de merrie goed in de gaten moeten worden gehouden. Vanaf drie weken voor de bevalling kan aan de merrie de eerste verschijnselen worden waargenomen. Er zijn ook merries waarin het al binnen een paar uur na de eerste waarnemingen kan gebeuren.

In de voorbereidingsfase zullen de melkklieren opzwellen en kan er al melk uitdruppelen, kegelen. Bij een deel van de merries is een vochtophoping op de buik te zien, dit wordt zucht genoemd. Er zal ook een verslapping van de vulva en de banden waar te nemen zijn. Wanneer de merrie onrustig wordt, gaat zweten en koliekachtige verschijnselen vertoond komt ze in de ontsluitingsfase. Hierna zal in de uitdraaifase het veulen met de voorbenen richting de vulva worden gedraaid en zal deze met een enorme kracht eruit geperst worden. Na gemiddeld 30 minuten na de geboorte zal de nageboorte er ook uitkomen. Echter verloopt de geboorte niet altijd soepel tot verdriet van menig fokker.

Symptomen

De complicatie die het meest voorkomt is een afwijkende ligging. Deze afwijkende liggingen zijn waar te nemen door waar te nemen welke hoeven en hoe de hoeven er als eerste uitkomen tijdens het veulenen. Sommige liggingen zijn alleen te achterhalen door de merrie op te voelen. Hieronder de een aantal afwijkende liggingen:

  • Rugligging: Het veulen ligt op zijn rug en zal er met de voorhoeven naar bovenwijzend uitkomen. Het is ook mogelijk dat het vruchtwater breekt maar en geen hoeven te zien zijn. Er zal hierbij wel een uitstulping uit het rectum te zien zijn.
  • Heup- schouder- of elleboogslot: Er komt een beentje eerder uit en de heup, schouder of elleboog van het tweede been komt klem te zitten achter het bekken van de merrie.
  • Zittende-hond-positie: Het veulen lijkt zich in bovenstaande positie te bevinden, maar heeft zijn achterbenen onder het lichaam gevouwen net als een zittende hond.
  • Verkeerde hoofdligging: Het kan voorkomen dat het neusje van het veulen er als eerst uitkomt of juist het hoofd omlaag ligt tussen de voorbenen.
  • Eén been omlaag: Het veulen kan er ook met een been uitkomen waarbij het tweede been omlaag wijst.
  • Achterwaartse ligging: Het veulen ligt met de achterbenen richting de vulva en hierbij zullen dus eerst de achterhoeven van het veulen eruit komen.
  • Stuitligging: Het veulen ligt hierbij in een achterwaartse ligging, maar heeft de achterbenen onder zich gevouwen en wijzen niet richting de vulva.

 

       Rugligging                                    Eén been omlaag                            Stuitligging

Bron: Paardenpensioninfo.nl

Naast een afwijkende ligging is het mogelijk dat de placenta voortijdig loslaat, een zogenaamde red bag delivery. Hierbij breekt niet als eerst het vruchtwater, maar komt een rode ballon naar buiten, de placenta.

Na de bevalling kan er een gat in de buikwand van het veulen te zien zijn, dit duidt op een navelstrengbreuk. Het gat kan klein zijn of er kan zelfs een uitstulping uit te zien zijn. De eerste paar dagen is het veulen extra vatbaar voor ziekten. Wanneer het veulen ziek wordt is dit onder andere waar ten men door een verzwakte ademhaling en/of hartslag, hevig zweten en lusteloosheid. Door middel van een bloedonderzoek is aan te tonen of dit ligt aan te weinig biest. Indien het veulen staat te persen en er na een paar uur nog geen eerste ontlasting (darmpek) uitgekomen is, is alertheid geboden.

 

 

 

 

 

 

 

 

De placenta

Bron: DAP Marum

De placenta komt normaliter binnen twee uur na de geboorte. Als dit langer dan zes uur duurt, is dit een spoedgeval.Het kan ook zijn dat de placenta niet in zijn geheel eruit komt. Een hele placenta heeft de vorm van een panty met dichte pijpenkousen.

Oorzaken

Een verkeerde ligging kan onder andere komen door de grote van het veulen. Grote veulens komen eerder klem te liggen en hebben meer moeite om zich tijdens uitdraaifase zich goed te draaien. In sommige gevallen komt de afwijkende ligging voort uit misvormingen van het veulen.

Een rugligging kan bij oude fokmerries veroorzaakt worden door slap geworden banden, waardoor het veulen niet goed kan draaien.

Wanneer het veulen zwak is kan het ook voorkomen dat het te weinig biest binnen heeft gekregen. De biest zorgt voor extra energie, voedingsstoffen en antistoffen en is van levensbelang voor de start van het veulen.

Gevolg en behandeling

Bij afwijkende liggingen kan over het algemeen genomen het veulen niet zonder hulp geboren worden. In enkele gevallen is dit zelf te corrigeren, anders moet een dierenarts ingeschakeld worden.

Bij een rugligging is het mogelijk dat de hoeven via het rectum eruit komen in plaats van uit de vulva. Omdat de merrie met een grote kracht het veulen naar buiten perst kan het zijn dat door een been van veulen dat richting het rectum wijst de merrie uitscheurt, dit wordt een cloaca genoemd. De behandeling van een cloaca bestaat uit hechten, dit kan echter niet altijd meteen gebeuren als het veulen nog bij de merrie is. Het veulen kan in de rugligging niet geboren worden. Het is verstandig om met de merrie te gaan wandelen, hierdoor kan het veulen nog bijdraaien. Indien dit niet gebeurt, is het nodig het veulen door de dierenarts te laten draaien.

Wanneer de elleboog vast ligt is het gewenst het veulen iets terug te duwen tussen de weeën door en vervolgens met de weeën mee het terug liggende been naar voren te trekken. Als de elleboog gestrekt is kan de bevalling normaal verlopen. Indien de schouder of heup vastligt dient u beide voorbenen boven de kogels vast te pakken en met de weeën te trekken. Mocht dit zelf niet lukken bel dan gelijk de dierenarts.

Een zittende-hond-positie komt meestal voor bij misvormde veulens en zorgt ervoor dat het veulen niet geboren kan worden. Het is verstandig de dierenarts erbij te halen die de ligging zal proberen te corrigeren. Indien de heupen en hakken niet bewogen kunnen worden, is het nodig een keizersnede uit te voeren.

Als het hoofd van het veulen terug ligt dient te merrie beweging te krijgen in de vorm van stappen. Wanneer dit geen effect heeft op de draaiing naar de juiste ligging zal de dierenarts dit moeten doen.

 

        Hoofd omlaag                Elleboogslot          Zittende-hond-positie    Achterwaartse ligging

Bron: Paardenpensioninfo.nl

In het geval waarbij één been naar onder steekt, kan alleen de dierenarts dit corrigeren. Om de weeën af te zwakken tot de dierenarts gearriveerd is, kan gewandeld worden.

Indien het veulen achterwaarts ligt kan het veulen er wel uitkomen, echter is de kans groot dat de navelstreng afbreekt en het veulen geen zuurstof meer krijgt. Hierna moet het veulen er zo snelmogelijk uit en zal reanimatie nodig zijn. Het is verstandig een achterwaartse bevalling in het bijzijn van een dierenarts te laten verlopen.

Een veulen in stuitligging zal gedraaid moeten worden door de dierenarts. Hierbij is voorzichtigheid gebaat. Het is namelijk mogelijk dat de navelstreng om het veulen heen gedraaid wordt en breekt., waardoor het veulen mogelijk kan stikken. In enkele gevallen zal dit niet lukken en bied een keizersnede de oplossing.

Bij het vroegtijdig loslaten van de placenta is snelhandelen van levensbelang voor het veulen. De toevoer van zuurstof zal hierbij namelijk afgesloten worden waardoor het veulen zal stikken. Daarom moet de placenta open worden gemaakt en zal het vruchtwater eruit stromen. Hierna dien je de hoeven te zoeken, te controleren op de ligging en het veulen naar buiten trekken met de weeën mee. Zodra het hoofdje eruit komt is het van belang gelijk het vruchtvlies eraf te halen zodat het veulen kan ademen. Het kan zijn dat het veulen slecht wil ademen, zorg dan dat de mond leeg is en laat het hoofd hangen terwijl je het vocht eruit duwt. Een krachtige massage met een handdoek zal ook helpen de ademhaling op gang te laten komen. Het is verstandig de dierenarts het veulen goed na te laten kijken.

Een kleine navelbreuk heeft geen spoed te betekenen. Het is raadzaam de dierenarts hiernaar te laten kijken, maar het zal meestal uit zichzelf genezen. Een grote breuk zal operatief gedicht moeten worden.

Het achterblijven van de placenta kan de merrie erg ziek maken. De dierenarts zal hierbij het hormoon oxytocine toedienen. In enkele gevallen zal hierdoor de placenta nog steeds niet loslaten en is het nodig de placenta met de hand van de baarmoeder af te halen. Als de placenta vies is wordt meestal de baarmoeder gespoeld en zal de merrie antibiotica krijgen ter voorkoming van hoefbevangenheid.

Wanneer het veulen mogelijk niet genoeg biest binnen krijgt is het mogelijk de merrie te melken en het veulen dit met de fles te geven. Indien dit al te laat is, zal de dierenarts het veulen een infuus met plasma geven om het aantal antistoffen weer op pijl te brengen.

Het niet afkomen van darmpek kan koliek bij het veulen veroorzaken. De darmpek is gemakkelijk op te wekken door het geven van een klysma.

Bij verdenking van complicaties is het altijd verstandig de dierenarts te waarschuwen.

Hiernaast brengt het veulenen ook risico’s met zich mee. Met een speciale vruchtverzekering kan hiervoor verzekerd worden vanaf 90 dagen na de laatste dekking tot en met 6 dagen na de geboorte.

Neem contact op via onderstaande link en vraag een paardenverzekering op maat aan!

 

Preventie

Afwijkende liggingen zijn eigenlijk niet direct te voorkomen, maar zijn wel gebaat bij genoeg beweging van de merrie. Bij merries die alleen voor de fokkerij worden ingezet is de kans op complicaties groter, omdat deze een slechtere conditie hebben dan merries die dagelijks aan het werk worden gezet. Het is tevens verstandig 6 weken voor het veulenen de merrie in te enten, hierdoor zal de productie van antistoffen geactiveerd worden.

Wees zelf op de hoogte van het veulenen en van de symptomen van de complicaties. Voor de geruststelling kan de dierenarts gebeld worden. Zorg na de geboorte dat het vruchtvlies van het hoofd wordt verwijderd en de navelstreng wordt ontsmet. Na enkele uren is het verstandig het veulen, de darmpek en de afgekomen placenta te controleren.

Bronnen:

DAP Bodegraven paard

DAP Moergestel

Paardenpensioninfo.nl

Paardendierenarts.eu

Stal Bria

Bezoekadres:

Finagri
Vlietskant 37
4141CK Leerdam

Postadres:

Finagri
Postbus 332
4140 AH Leerdam

Telefoonnummer:

030 - 691 22 18