Korte omschrijving  
Staart- en maneneczeem is een overgevoeligheidsreactie, een allergie. Door deze allergie ondervindt paard/pony enorme jeuk. Met name aan de manenkam, de staartwortel, onder de buik en soms nog op andere locaties. Door deze jeuk zal het dier flink gaan schuren, met als gevolg dat de huid beschadigd raakt. Deze beschadigde plekken jeuken op hun beurt weer, etc. Het paard komt in een vicieuze cirkel van jeuk terecht.

Oorzaak  
Overgevoelig voor het speeksel van bepaalde muggen, zandmuggen (Culicoides). Deze muggen bevinden zich voornamelijk rond waterrijke gebieden, waar het windluw is. Om zich te vermeerderen heeft de mug bloed nodig en daarvoor gebruikt hij het paard. De mug prefereert plekken waar de huid zacht is en waar de haren loodrecht op de huid staan (manekam, staartwortel en buiknaad). Vlak voor het bloedzuigen, komt er wat speeksel van de mug vrij. Juist dit speeksel zorgt voor de allergische reactie, wat als gevolg staart- en maneneczeem geeft. Dit betekent dus ook dat het speeksel van een enkele mug tot heftige reacties kan leiden.

Voorkomen
De veroorzaker van het staart- en maneneczeem, de zandmug, is in Nederland actief van april tot oktober. En dit voornamelijk van 16.00 uur tot 09.00 uur. Dus in deze periode zal een paard last kunnen krijgen van staart- en maneneczeem. Gebaseerd op deze feiten kunnen o.a. de volgende preventieve maatregelen genomen worden:

• Het opstallen gedurende de periode van april tot oktober in een donkere, droge, frisse/ luchtige stal. Dit helpt zeker iets maar diervriendelijk is het niet.
• Paard opstallen alleen gedurende de gevaarlijke tijden, dit wil zeggen gehele dag uitgezonderd van 09.00 uur tot 16.00 uur, gedurende deze tijdstippen zijn de muggen namelijk het minst actief en is over het algemeen een rustige weidegang mogelijk. Echter dit is voor een deel afhankelijk van het weer (wind, regen).
• Het weiland dient droog te zijn en niet in de buurt te liggen van open water (8km ervandaan).
• Het is van belang om de muggen uit de buurt te houden, dit kan door een beschermende deken (zogenaamde Boett-deken) op te leggen. Deze dekens zijn speciaal ontwikkeld om het steken van de mug (met als gevolg staart- en maneneczeem) te voorkomen.

Verder dient bij een paard wat gevoelig is voor staart- en maneneczeem rekening te worden gehouden met de algehele toestand van het dier: voldoende calcium, voldoende vitamines (vit. B+D en biotine) en geen overmaat aan eiwitten door het voer. Knoflook bevat een ingrediënt welke de muggen op een afstand zou houden. Dus het voeren van knoflook zou volgens sommigen het jeuken als gevolg van staart- en maneneczeem verminderen.

Behandeling
Er zijn enkele middelen op de markt die echt verlichtend werken. Maar hierbij moet wel rekening worden gehouden met de volgende punten:

• Door geen enkele therapie zal het paard zijn gevoeligheid voor het ontwikkelen van staart- en maneneczeem verliezen.
• Een behandeling dient op tijd gestart te worden, het liefst zelfs voor de eerste verschijnselen. Een behandeling die op tijd gestart wordt zal meer resultaat opleveren als een behandeling bij een dier die al enige tijd symptomen vertoont.
• Elke behandeling dient consequent gevolgd te worden, anders zal resultaat uitblijven. Dat wil zeggen "dagelijks behandelen" is ook werkelijk dagelijks behandelen.

« terug